Tema 5

Sürdürülebilirlik ve Tasarım: Araştırma ve Eğitimde Açık Tasarım, Kişiselleştirme ve Maker Kültürü

Çağla Doğan, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü

Yekta Bakırlıoğlu, Koç Üniversitesi, Medya ve Görsel Sanatlar Bölümü

Ezgi Ozan Avcı, Yaşar Üniversitesi, Endüstriyel Tasarım Bölümü

Sürdürülebilirlik ve tasarım, tasarım sürecinin farklı aşamalarına (tasarım, üretim, kullanım ve kullanım sonrası) kullanıcıların yaratıcı ve etkin bir şekilde katılımını sağlayan ve onları güçlü kılan yenilikçi yaklaşımlarla yeniden tanımlanıyor. Bunlar arasında, ürün yapısını ve parçalarını yeniden ele alarak, farklı üretim ve tasarım ölçeklerini bir araya getiren, parça değişimine olanak vererek bakım ve onarımı etkin kılan, kullanıcıların yerel bilgi ve becerilerini ve bunların aktarımını destekleyen, malzemelerin ve parçaların yeniden kullanımını sağlayan, kaynakların verimli kullanımı odaklı kullanıcı davranışlarını amaçlayan, açık tasarım, kişiselleştirme ve maker kültürü yer alır. Bu yaklaşımlar, kullanıcı, tasarımcı ve üretici tanımını ve bunlar arasındaki etkileşimi yeniden ele alarak, yerel değerlerin ve kullanıcıların değişen tercih ve ihtiyaçlarının tasarım çözümlerine aktarılmasını hedefler. Söz konusu yaklaşımlarla geliştirilen çözümlerin değişime açık oluşu, bu çözümlerin farklı kullanıcı bilgi ve becerileriyle bir araya gelerek birçok olasılıkla var olabilmelerini mümkün kılar. Dolayısıyla, sonucun öngörülemez olması bu yaklaşımların doğasında bulunur ve tasarım sürecini şekillendirir. 

Bu oturumda, odaklanılan kavramların sürdürülebilirlik için tasarım eğitimi, araştırması ve uygulamasında sunabileceği olanakları öngörmemizi sağlayacak yeni araştırma, yöntem ve araçları ortaya koyan çalışmalar davet edilmektedir. Bildiriler aşağıda belirtilen kavramları sürdürülebilirlik odaklı ele alabileceği gibi, bunlarla sınırlı olmayıp, benzer yaklaşımları da işleyebilir:

– Açık tasarım

– Katılımcı tasarım

– Ürün tasarımında kişiselleştirme

– Maker kültürü

– Ortak tasarım

– Ortak yaratım

– Kolektif yaratıcılık

– Yerelleştirme ve tasarım

– Tasarımcı, kullanıcı ve üreticinin değişen rolleri