Tema 4

Meslek Politikaları

Fatma Korkut, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü

Gülay Hasdoğan, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü

Ünlü İtalyan romancı Italo Calvino, Varolmayan Şövalye romanında dışı parlak ve gösterişli ancak içi boş bir zırhtan ibaret olan varlığına bir anlam yüklemeye çalışan idealist şövalye Agilulfo ile karşısına her kim ya da her ne çıkarsa o olduğuna inanan ve ona göre davranan seyisi Gurdulu’yu anlatır. Türkiye’nin ‘modern’ ve yaratıcı meslekleri arasında örgütlenme ve kurumsallaşma açısından en başarılı örnekler arasında yer alan endüstriyel tasarım, varolma ve kimlik arayışında Varolmayan Şövalye’deki uç durumları bir arada gözlemlediğimiz bir dönemden geçiyor. Bir yanda iyi tasarım ödülleri ve tasarım merkezi teşvikleri, diğer yanda yerel koşullara uyarlama ve sayısal modelleme hizmetlerini en düşük maliyetle kotarmak isteyen çok sayıda küçük ve orta ölçekli işletme; bir yanda 20 yılı aşkın süredir Avrupa Birliği standartlarında tasarım koruması düzenlemesine sahip bir hukuk sistemi, diğer yanda yenilik taşımayan veya anonimleşmiş tasarımlara tescil alarak rekabeti adil olmayan yollardan etkilemeye çalışan piyasa aktörleri; bir yanda uluslararası standartlarda eğitim veren lisans programları, diğer yanda iki yıllık programlar veya sertifika programları. Mesleğin genel gelişiminde de önemli bir kavşaktayız. Endüstriyel tasarım mesleği, 20. yüzyılın ilk yarısında biçimlenen klasik karakterini geride bırakarak 21. yüzyıldaki yeni çehresine kavuşuyor. Ürün, iş dünyası ve teknoloji odaklı klasik yönelim çeşitlenerek kullanıcı merkezli, doğal çevreye ve toplumsal olana daha duyarlı bir anlayışa evriliyor. Bu oturum, endüstriyel tasarım mesleğinin özellikle Türkiye’deki serüvenini eleştirel bir bakış açısıyla irdelemeyi ve mesleğin geleceğine yön verecek alternatif politikaları tartışmayı hedeflemektedir. Bu kapsamda odaklanacağımız ana sorular şunlardır:

Endüstriyel tasarım mesleği, mesleki örgütlenme açısından neleri başardı, neleri hedeflemeli?

Endüstriyel tasarım eğitimi ve araştırmasında neleri başardık, neleri hedeflemeliyiz?

Fikri haklar alanında meslek grubu olarak kazanımlarımız neler, uzun vadede neleri hedeflemeliyiz?

Kaynakça

Er, H. A., Korkut, F. ve Er, Ö. (2003). U.S. Involvement in the Development of Design in the Periphery: The Case History of Industrial Design Education in Turkey, 1950s-1970s.Design Issues 19(2), 17-34.

Gulari, M. N., Melioranski, R., Er, Ö. ve Fremantle, C. (2017). The Future of Design Support: What Can We Learn from Design Support Experience in the UK, Estonia and Turkey?. The Design Journal 20 (sup1), 669-680. DOI:10.1080/14606925.2017.1353013

Hasdoğan, G. (2012). Characterising Turkish Design through Good Design Criteria: The Case of Design Turkey Industrial Design Awards. METU Journal of the Faculty of Architecture 29(1), 171-191. http://jfa.arch.metu.edu.tr/archive/0258-5316/2012/cilt29/sayi_1/171-191.pdf adresinden erişildi.

Öztoprak, A. (2016). Türk Tasarım Danışma Konseyi Tasarım Strateji Belgesi Türkiye Tasarım Envanteri Raporu. ETMK 2014-2016 Faaliyet Raporu içinde (58-62).

http://www.etmk.org.tr/pdf/Faaliyet_Raporlari/14_Donem_FR_2014_2016.pdf adresinden erişildi.